بسم الله الرحمن الرحیم
با سلام به اولیاء الهی و خاتم آنها رسول گرامی اسلام و اوصیاء ایشان و با درود به پیشگاه حضرت ولی عصر(عج) قطب عالم امکان و درود به روان پاک شهدای انقلاب اسلامی و امام شهیدان بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی و با سلام به محضر مقام معظم رهبری و سلام به حضور همه عزیزان حاضر در جلسه، مهمانان گرامی از سراسر جهان که در این اتفاق مهم در حوزه فضا که در ایران برگزار می شود حضور دارند به خصوص با تشکر ویژه از مهمانان خاص که تشریف آورده اند آقای هدمن و همین طور آقای ژانگ وی که قبلاًظاهراً از صحبت هایشان هم استفاده کردیم و همین طور مهمانان داخلی جناب آقای دکتر عباس پور ریاست محترم کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی و سایر مهمانان عزیز که شاید اسم بردن تک تک آنها در حوصله بحث نباشد.و همین طور با تشکر از سازمان فضایی ایران که این اتفاق مهم را سازمان دهی کرده است مستحضر هستید که علیرغم قدمتی که بحث های فضایی دارد و شرق به خصوص کشور ما هم سابقه تاریخی بسیار طولانی در این علوم به خصوص علوم اکتشافی فضا و نجوم داشته به نحوی که نقش دانشمندان ایرانی نظیر خواجه نصیر الدین طوسی، ابوریحان بیرونی و دیگران در کنار بزرگان این علم مثل کوپرنیک و دیگران برجسته است.
حقوق فضا نسبت به قدمت علوم فضایی موضوع نسبتاً جدیدی است. دلیل آن هم این است که اساساً علیرغم تلاش های زیادی که بشر در گذشته برای تسخیر فضا داشت، شاید بیشتر در صده اخیر بوده که بشر توانست پا را از زمین فراتر بگذارد و فضا را هرچند در حد محدود به تسخیر خودش درآورد.منتهی همین مقدار هم که فضا امروز به تسخیر بشر در آمده طبیعتاً نیاز است که برای فراهم آمدن امکانات مساوی برای بهره گیری همه ملت ها از امکانات و منابع فضا چارچوب هایی وجود داشته باشد و بر همین اساس است که بحث حقوق فضا اهمیت پیدا می کند امروز ما با مسائل مختلفی در فضا روبرو هستیم. فضا هم مانند بسیاری از امکانات و منابع زمینی به هر صورت با محدودیت هایی روبرو است از این قبیل می شود مدار GEO را اسم ببریم و اینکه به هر صورت امروز ما شاهد هستیم علیرغم وجود چارچوب ها و مقرراتی که توسط ITU اتحادیه جهانی ارتباطات وضع شده ما در مدار GEO به شدت با محدودیت منابع مواجه هستیم به نحوی که امروز نقاط مداری از حالت عمومی خارج شده و به دلیل منافع اقتصادی و تجاری که در آن متصور است به عنوان یک منبع اقتصادی همه نگاه دیگری نسبت به آن دارند. خوب برای اینکه این اتفاقات راه حل های مناسب خودش را داشته باشد قطعاً دنیا نیاز به چارچوب های حقوقی دارد و مسائل آینده باید از قبل پیش بینی و برنامه ریزی شود چرا که ملتهایی که آماده سرمایه گذاری در فضا هستند باید با اطلاع کافی از این مقررات و چارچوب های حقوقی جهانی بتوانند به آینده سرمایه گذاری هایشان امیدوار باشند.
بنابراین امروز علیرغم اینکه سوال های اساسی در این حوزه پاسخ داده شده اند اینکه فضا متعلق به همه بشریت است و همه ملت ها باید بتوانند با حقوق مساوی از منابع فضا استفاده کنند در تفسیر و جزئیات این اصول کلی با مسائل متنوع و گوناگونی مواجه هستیم که طبیعتاً این مسائل با مقررات و چارچوب های حقوقی جهانی قابل حل است .
اطلاع دارید که کنوانسیون های مختلفی تاکنون توسط سازمان ملل وضع شده و بسیاری از این کشور ها آن کنوانسیون ها و معاهدات را پذیرفته اند و به آن عمل می کنند ولی با همه این احوال بشر امروز نیازمند توسعه چارچوب های حقوقی است چرا که روز به روز بر حجم فعالیت های فضایی در دنیا افزوده می شود و پا به پای این فعالیت ها و بهره برداری بیشتر فضا توسط بشر که ما در حوزه های دینی مان و سوابق تاریخی مان با آن رو به رو هستیم مثلا هر جا که قرآن کریم صحبت از خلق زمین و آسمان ها کرده در بسیار از آن آیات اشاره به تسخیر سیارات توسط انسان شده است.
همین طور که اشاره شد علوم فضایی مثل بسیاری از علوم که سر چشمه در کشورهای اسلامی و شرق داشتند جزو علومی است که از شرق به غرب منتقل شده اگر چه به دلایل تاریخی، ما شاید در توسعه علوم جدید فضایی با غرب فاصله داشته باشیم، ولی آنچه مهم است و با جهت گیری هایی که امروز کشورهای شرقی و اسلامی دارند طبیعتاً بحث حقوق فضا از این نظر که بتواند منابع فضایی را برای همه ملت ها با حقوق مساوی محفوظ بدارد پرداختن به این علوم و بحث مباحث حقوقی در فضا جزو استراتژی های اصلی جمهوری اسلامی ایران است.
بر همین اساس ما این اتفاق بزرگ را بسیار ارج می نهیم. اطلاع دارید که خود برگزاری کارگاه آموزشی شاید به نفسه اتفاق خیلی مهمی نباشد البته اینکه مهمانان گرامی، دانشمندان و متفکرین در این حوزه از سراسر جهان در این جا گرد آمده اند و طی این چند روز مباحث مختلفی را به بحث خواهند گذاشت قطعاً نقطه شروع بسیاری از مباحث و تحقیقات در دانشگاه ها و مراکز علمی و حقوقی و قانونی ما خواهد بود از این نظر اهمیت بسیار فوق العاده ای را برای این اتفاق قائل هستیم.
همین طور که دوستان دیگر هم اشاره کردند پیش از برگزاری کارگاه تلاش های زیادی برای سازماندهی بحث و جمع آوری مطالب صورت گرفته و اینکه سرفصل ها مشخص شود و اولویت ها تعیین شود. در طی این سه چهار روزی که مهمانان گرامی در اینجا حضور دارند و از صحبت ها و مقالات مختلف استفاده خواهند کرد بسیاری از مباحث جدید طرح خواهد شد و من تأکیدم به ادامه بحث است و اینکه این آغازی است و ما انشاء اله با این اتفاق بزرگ در کشور مراکز علمی و دانشگاهی و مراکزی که از ترکیب کلمات حقوق و فضا به هر صورت دست اندر کار این موضوعات هستند از این مباحث بهره کافی ببرند. دانشکده های حقوق و فنی و دانشکده هایی که در مباحث فضا کار می کنند انشاء اله به این مبحث به خوبی و با عمق کافی خواهند پرداخت به نحوی که ما با توجه به امکاناتی که برای کشورمان مهیا است و یکی از این امکانات مهم حضور آقای مهندس طالب زاده به عنوان رئیس کمیته حقوقی ککوس در دو سال آینده است که انشاء اله از ژانویه 2010 این بحث شروع خواهد شد قطعاً همه متفکرین، دانشمندان، حقوقدانان و متخصصین امور فضا تلاش خواهند کرد ایشان و تیمشان را در این بحث مهم کمک کنند تا انشاء اله ما و کشورهای منطقه به آن جایگاه اصلی برسیم. به خصوص نقش و پشتیبانی APSCO را خیلی مهم می بینیم و اینکه انشاء اله بتوانیم در تدوین حقوق فضا به نحوی تأثیر گذار باشیم که از فضا به عنوان یک ابزار اقتصادی علیه کشورهای توسعه نیافته در آینده استفاده نشود.
به هر صورت این یک واقعیتی است که امروز بازار فناوری های فضایی در اختیار کشورهای توسعه یافته است التبه تا اینجای کار ما مخالفتی نداریم ولی از نظر حضور در این بازار و از منظر اقتصادی به اینکه این بازار منحصر در این کشورها بشود قطعاً با این نظریه موافق نیستیم چرا که یکی از محورهای اصلی که فکر می کنیم در آینده شرق و آسیا و به خصوص جمهوری اسلامی ایران باید بتواند سهم مناسب خود را در آن بازار داشته باشد حوزه بازارها و اقتصاد فضایی است.
بنابراین ما از این منظر تأکید داریم که انشاء اله با حضور قوی همه کشورهای آسیایی و شرقی با پشتیبانی APSCO و حضوری که جمهوری اسلامی ایران خواهد داشت در کمیته حقوقی ککوس انشاء اله بتوانیم این حقوق را به خصوص در عرصه های اقتصادی و اینکه همه با حق برابر بتوانند از منابع فضایی جهت شکل دادن و توسعه اقتصادی کشور خودشان استفاده کنند.انشاء اله و این تأکید اصلی ماست.
امیدوار هستیم که این کارگاه آموزشی در راستای این هدف و با هدف توسعه فرهنگ پرداختن به حقوق فضایی در همه مراکز تحقیقاتی، علمی و دانشگاه های کشور به خصوص دانشکده های حقوق که دوستان اطلاع دارند سازمان فضایی با این دانشکده ها ارتباط خوبی دارد موفق شود پروژه های خوبی تعریف شده امیدوار هستیم که با توسعه این بحث به سایر دانشکده های حقوق و دانشکده های فنی به خوبی به این مباحث پرداخته شود و با حضوری که در مجامع بین المللی از جمله ککوس و مجامع منطقه ای مثل APSCO همکاران ما داشته و خواهند داشت بتوانیم گام های درست و مهم را در جهت توسعه کاربردها و فناوری های فضایی که امروز بسیار متنوع هستند و خود اینها عاملی شده به اینکه بر تعریف چارچوب های حقوقی و حفظ حقوق همه ملت ها تاکید کنیم که من وارد جزئیات آن نمی شوم. مثال بحث ارتباطاتی آن را در مدار GEO آوردم در مدارات مختلف هم قطعاً با موضوعات مشابه مواجه هستیم در بحث نجات فضا نوردان و اشیاء پرتاب شده به فضا و مسائلی از این دست بسیار موضوعات متنوعی برای پرداختن به مباحث، حقوقی فضا وجود دارد که امیدوار هستم انشاء اله این کارگاه شروع خوبی باشد برای پرداختن به این مباحث در انتها از همه مهمانان خارجی به خصوص کسانی که با سخنرانی و ارائه مقالاتشان به غنای این کارگاه افزوده اند تشکر می کنم و همین طور از دست اندرکاران و مسئولین سازمان فضایی و سایر سازمان های همکار که کمک کردند که این اتفاق بزرگ در جمهوری اسلامی ایران شکل بگیرد و امیدوارم هستم که انشاء اله ما شاهد حضور بیش از پیش دانشمندان و متخصصان فضایی در همه عرصه ها در سطح بین المللی و از جمله آن در بحث حقوق فضا در آینده باشیم.
(شنبه ۲۳ آبان ۱۳۸۸)
۱۶:۴۶